Balkonik czy podpórka? Jak wybrać sprzęt ułatwiający chodzenie

Nie każda osoba z trudnościami w chodzeniu potrzebuje wózka. Często dużo samodzielności daje dobrze dobrany sprzęt do chodzenia: balkonik, podpórka na kółkach, kule czy laska. Te nazwy bywają używane zamiennie, dlatego zaczniemy od tego, co jest czym.

O tym, jaki sprzęt jest odpowiedni i bezpieczny, decyduje lekarz lub fizjoterapeuta. Ten tekst pomoże Ci przygotować się do tej rozmowy.

Balkonik, czyli chodzik bez kółek

Balkonik to lekka metalowa rama z czterema nóżkami zakończonymi gumowymi stopkami. Przy chodzeniu trzeba go unieść i przestawić przed siebie, a potem zrobić krok.

Zalety:

• jest bardzo stabilny, gdy stoi – nie odjedzie spod rąk,
• daje poczucie bezpieczeństwa przy wstawaniu i staniu.

Ograniczenia:

• wymaga siły w rękach, bo trzeba go co chwilę podnosić,
• chód jest wolniejszy, krok po kroku,
• słabo sprawdza się na dłuższych dystansach i na zewnątrz.

Spotyka się też balkoniki „krokowe”, w których boki ramy przesuwa się na zmianę, bez podnoszenia całości.

Podpórka na kółkach

Podpórka to rama, która ma kółka – dwa z przodu albo trzy lub cztery. Popularne podpórki czterokołowe (nazywane też rollatorami) mają zwykle hamulce przy uchwytach, a często także siedzisko i koszyk.

Zalety:

• nie trzeba jej podnosić, wystarczy pchać,
• pozwala chodzić płynniej i dalej,
• siedzisko umożliwia odpoczynek w trakcie spaceru.

Ograniczenia:

• może odjechać, jeśli użytkownik nie korzysta pewnie z hamulców,
• jest większa i zajmuje więcej miejsca w mieszkaniu,
• wymaga pewnej sprawności dłoni, żeby obsługiwać hamulce.

Podpórka z dwoma kółkami z przodu jest rozwiązaniem pośrednim: przód toczy się, a tylne nóżki ze stopkami hamują ruch.

Kule, laski, trójnogi i czwórnogi

Gdy potrzebne jest mniejsze wsparcie, stosuje się:

• kule łokciowe – używane zwykle parami, wymagają dobrej koordynacji,
• kule pachowe – częściej przy krótkotrwałych urazach,
• trójnóg lub czwórnóg – laska z szeroką podstawą, stabilniejsza niż zwykła laska.

Ile dopłaca NFZ

Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) dopłaca do sprzętu do chodzenia na podstawie zlecenia. Kryterium przyznania jest trwała dysfunkcja chodu. Według rozporządzenia ministra zdrowia (tekst jednolity z 2025 roku, stan sprawdzony w październiku 2026 roku):

Co znaczy 30% udziału własnego? Pacjent płaci 30% limitu, a NFZ resztę. Przykład dla podpórki czterokołowej z hamulcem:

• jeśli kosztuje 350 zł: NFZ płaci 245 zł, pacjent 105 zł,
• jeśli kosztuje 500 zł: NFZ płaci 245 zł, pacjent 105 zł plus różnicę 150 zł, razem 255 zł,
• jeśli kosztuje mniej niż limit, udział własny liczy się od niższej ceny.

Osoby z orzeczeniem, które spełniają kryterium dochodowe, mogą starać się o pokrycie udziału własnego przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Wniosek składa się w powiatowym centrum pomocy rodzinie (PCPR). Szczegóły opisujemy w osobnym poradniku.

Kto może wystawić zlecenie

Zlecenie na balkonik lub podpórkę może wystawić szerokie grono osób, w tym lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), czyli lekarz rodzinny, a także fizjoterapeuta, pielęgniarka, położna czy felczer. Zwykle nie trzeba więc szukać specjalisty.

Dla dzieci z potrzebą odciążenia tułowia istnieje osobna pozycja: balkonik specjalny dla dzieci (limit 600 zł, raz na 3 lata). Zlecenie na niego wystawiają lekarze wybranych specjalności i fizjoterapeuta specjalista.

Jak wybrać: pytania pomocnicze

Zanim pójdziesz do sklepu, odpowiedz sobie na kilka pytań:

1. Gdzie sprzęt będzie używany? Tylko w mieszkaniu, czy też na spacerach i w sklepie?
2. Ile siły ma osoba w rękach? Czy da radę unosić balkonik albo pewnie zaciągać hamulce?
3. Czy potrzebny jest odpoczynek w trakcie chodzenia? Wtedy przyda się siedzisko.
4. Ile jest miejsca w domu? Zmierz szerokość drzwi i przejść, zwłaszcza do łazienki.
5. Czy sprzęt trzeba będzie składać i przewozić? Sprawdź wagę i sposób składania.

Dopasowanie w sklepie

Przy odbiorze poproś o ustawienie wysokości uchwytów pod wzrost użytkownika. Właściwe ustawienie najlepiej skonsultować z fizjoterapeutą, który zna pacjenta i wie, jak chodzi.

Przed wyjściem ze sklepu przejdź się kilka kroków, sprawdź hamulce i składanie.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie – tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1038 – ISAP (otwiera się w nowej karcie)
• Zlecenia na wyroby medyczne – pacjent.gov.pl (otwiera się w nowej karcie)
• Rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON – tekst jednolity Dz.U. 2015 poz. 926 – ISAP (otwiera się w nowej karcie)
• Przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze – PFRON (otwiera się w nowej karcie)